Engelliler için Vergi Rehberi

T.C. Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı’nın 2018’de yayınladığı “Engelliler için Vergi Rehberi”nden aşağıdaki linke tıklayarak faydalanabilirsiniz.

https://www.gib.gov.tr/sites/default/files/fileadmin/yayinlar/engellilerrehberi2018.pdf

Kanunen Engelli Çalıştırma

Engelli personel çalıştırmak, 4857 Sayılı İş Kanununun 30. Maddesi ile yalnızca kamu iş yerleri için değil özel sektör için de bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu yükümlülüğünü yerine getirmeyen iş yerleri için cezai bir yaptırımın söz konusu olduğu da ayrıca belirtilmiştir. Bu durumda işverenlerin iş yerlerinde belirlenen işçi sayısı sınırını aştılarsa Engelli Personel Çalıştırma Zorunluluğu vardır.

Özel sektörde aynı il sınırları içerisinde 50 ve daha üzeri işçi çalıştıran işverenler mevcut çalışanlarının %3’ü kadar engelli personel çalıştırmakla yükümlüdürler. Küsuratlı rakamlarda virgülden sonraki yarım ve yukarısı olan rakamlar yukarıya, yarımın altındaki küsuratlar ise aşağıya yuvarlanır. Engelli çalışanlar, toplam işçi sayısına dahil edilmez.

Aynı işverenin aynı il sınırlarındaki farklı iş yerlerinde çalışan işçilerinin toplam rakamı üzerinden hesaplama yapılarak, çalıştırılması zorunlu engelli sayısına ulaşılır. Farklı illerde bulunan iş yerleri için hesaplama o il içerisinde çalışan işçi sayısı üzerinden yapılacaktır. Engelli personel oranını hesaplamak için temel aldığımız toplam işçi sayısına o il sınırlarında, o işverene bağlı olarak çalışan kısmi süreli, belirli ya da belirsiz süreli olması fark etmeksizin tüm çalışanlar dahil olmalıdır.

İşverenin mevcut işçileri arasında sonradan engelli durumuna geçen bir personel var ise işverenin engelli personel sayısına dahil edilebilmektedir.

Sosyal Güvenlik Kurumu’ndan emekli aylığı almakta olan kişiler de engelli statüsünden işe alınabilmektedir. Emekli engellinin de yine İŞKUR’a tescilinin yapılması gerekiyor. SGK bildirimi ise normal statüden değil, sosyal güvenlik destek primi statüsüyle yapılacaktır.

Engelli personellerin çalıştırılamayacakları işler

Engelli personel kapsamında çalıştırılacak işçilerin nitelikleri, çalışabildikleri işler Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmeliklerle düzenlenir.

Engelli personeller ancak engel durumlarına uygun işlerde çalışma şartlarını kolaylaştıracak şekilde düzenlenebilen iş yerlerine çalıştırılabilirler. Engelleri açısından sıkıntı oluşturabilecek hizmet alanlarında çalıştırılmamalıdırlar.

Engelli personeller ağır ve tehlikeli işlerde çalıştırılamazlar. Bu işlerde çalışacak personellerin uygun bir sağlık raporunun bulunması gerekmektedir. Ayrıca yeraltı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılması yasaktır. Bu iş yerleri çalıştırmakla yükümlü oldukları engelli personel sayılarını hesaplarken yer altı ve su altı işlerinde çalıştırdıkları işçileri toplama dahil etmezler.

Engelli çalıştırma Teşviği

4857 sayılı Kanunun 30’uncu maddesinde engelli istihdamına ilişkin sigorta primi işveren teşviki getirilmiştir.

Bu maddeye göre;

-Sadece özel sektör işverenleri tarafından çalıştırılan engelli sigortalılar için sigorta primi işveren hissesi teşvikinden yararlanabilir. 

Bu madde önceki yıllarda şirketler için zorunluluk dışında çalıştırdıkları engelli sigortalılar sigorta primi için işveren hissesi teşvikinden % 50 oranında yararlanırken 6518 SAYILI KANUNLA YAPILAN DÜZENLEME İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİK SONRASI UYGULAMA İSE;

-İşveren, çalıştırdığı engelli sigortalıyı ister zorunlu olarak işe almış olsun isterse zorunlu olmadan iş yerinde çalıştırıyor olsun, engelli sigortalının işveren hissesinin tamamı Hazine tarafından karşılanmaktadır.

Engelli Personel Çalıştırmamanın Cezası

4857 Sayılı İş Kanunu Madde 30’da düzenlenen engelli personel çalıştırma yükümlülüğünü yerine getirmeyen iş yerleri için aynı kanunun 101. Maddesinde cezai müeyyidesi yer almaktadır.

Yükümlü olunan ve çalıştırılmayan her işçi ve çalıştırılmayan her ay için kamu iş yeri veya özel sektör olduğu fark etmeksizin cezai müeyyidesi uygulanmaktadır. Bu cezai müeyyide 2020 yılında zorunlu olduğu halde,

  • Çalıştırmadığı her bir engelli başına,
  • Çalıştırmadığı her ay için, 

3.985 TL’dir. Hatta konuyla ilgili denetimlerde geriye dönük 3 yıl incelenerek çalıştırılmayan her ay ve yükümlü olunan her engelli işçi için hesaplanan tutarlar söz konusu olabilmektedir.

Örneğin; 18 ay boyunca, zorunlu olduğu halde 5 engelliyi istihdam etmediği tespit edilen işverene 

(18 x 5 x 3.985 TL) 358.650 TL idari para cezası uygulanacaktır.